ناباروری و سرطان، اثرات مصرف فلزات سنگین و مواد شیمیایی غیرمجاز با لوازم آرایشی قاچاق

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکزی؛ لوازم آرایشی از جمله وسایلی است که در هر خانه ایرانی می‌توان سراغی از آن گرفت، اما ممنوعیت واردات لوازم آرایشی از سوی وزارت صمت بازار قاچاق را گرم کرده، سهم دلالان و قاچاقچیان را در این بازار بزرگ ۵/۲ میلیارد دلاری بالا برده و موجب افزایش مصرف ناخواسته فلزات سنگین و مواد شیمیایی غیرمجاز میان ایرانیان شده که عوارض حاد و مزمن بسیاری را سبب شده است.

لوازم آرایشی را می‌توان به دو دسته مهم تقسیم کرد. دسته اول کرم‌ها، شوینده‌ها، برخی محصولات مراقبت روزانه و مرطوب‌کننده‌ها که سهم عمده بازار این محصولات در دست تولیدکنندگان داخل است و با مجوز رسمی سازمان غذا و دارو در دسترس مردم قرار می‌گیرد و دسته دوم، لوازم آرایش رنگی مانند رنگ مو، رژ لب‌های برند، کرم پودر‌های لوکس، ریمل (خط چشم)، سرم‌های شست‌وشو و همچنین انواع عطر و ادوکلن است که به علت میزان کم و کیفیت پایین محصولات داخلی، بیشتر مردم به دنبال محصولات خارجی و برند هستند، اما ممنوعیت واردات قانونی این کالا‌ها بازار را به سمت محصولات قاچاق و تقلبی سوق داده است.

آمار‌هایی از میزان قاچاق

درباره میزان لوازم آرایشی قاچاق در ایران آمار‌های مختلفی بیان شده است. علت آن بازار زیرزمینی و غیررسمی است. عمده کارشناسان رسمی و غیررسمی، حجم بازار لوازم آرایشی و بهداشتی ایران را بین ۲ تا ۵/۲ میلیارد دلار برآورد می‌کنند. آمار تخمینی درباره سهم تولیدات داخلی از این بازار بزرگ نیز ارقام بسیار مختلفی را نشان می‌دهد. کارشناسان مختلف سهم تولیدکنندگان ایرانی را در این بازار بین ۲۰ تا ۷۰ درصد برآورد کرده‌اند. فاصله‌ای بزرگ که به نظر می‌رسد یکی از دو طرف از واقعیت دور است، اما هر چه هست، مصرف بسیار بالا و بیش از حد متوسط جهانی لوازم آرایشی بین ایرانیان یک واقعیت غیرقابل انکار است.
 
جولان لوازم آرایشی قاچاق در ایران

به گفته موسی احمدزاده، رئیس انجمن تولیدکنندگان لوازم آرایشی و بهداشتی، ایران پرمصرف‌ترین کشور دنیا در بخش مواد آرایشی است. از نظر کل لوازم آرایشی و بهداشتی در جهان، رتبه هفتم را داریم و در منطقه خاورمیانه بعد از عربستان دوم هستیم. البته مصرف بالای عربستان به دلیل تردد زائران است و درواقع ایران اکنون رتبه اول مصرف مواد آرایشی را در منطقه دارد. به گفته او رژ لب، مژه مصنوعی، رژ گونه، لاک و ریمل پر مصرف‌ترین لوازم آرایشی در بازار ایران است.

نیما الهی، عضو اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران نیز سهم لوازم آرایشی قاچاق را در بازار کشور ۳۰ درصد ارزیابی کرده و دلیل گستردگی لوازم آرایشی قاچاق در ایران را قیمت ارزان این محصولات بیان کرده است. اما یدالله سهرابی، عضو هیات‌مدیره انجمن داروسازان ایران و عضو شورای‌عالی نظام پزشکی برآورد دیگری دارد. معتقد است: ۸۰ درصد محصولات آرایشی و بهداشتی در بازار ایران کالا‌های قاچاق یا تقلبی و زیرپله‌ای هستند که سلامت مصرف‌کنندگان را به خطر می‌اندازند. به گفته او، محصولات ایرانی کمتر از ۲۰ درصد از بازار بزرگ ۵/۲ میلیارد دلاری لوازم آرایشی و بهداشتی کشور را در اختیار دارند. میانگین سن مصرف‌کنندگان لوازم آرایشی و بهداشتی در جهان ۲۵ سال، اما این سن در ایران به ۱۴ سال کاهش یافته است.

وزارت صنعت، معدن و تجارت سال‌هاست به بهانه حمایت از تولید داخل، واردات لوازم آرایشی خارجی را به کشور ممنوع کرده، اما سهم اندک صادرات حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیون دلاری لوازم آرایشی در سبد صادرات ایران نشان می‌دهد این تصمیم نقش چندانی در ارتقای کیفیت لوازم آرایشی و بهداشتی ایران نداشته است. به گفته روح‌الله لطیفی، کارشناس اقتصاد، سه مقصد اصلی صادرات محصولات بهداشتی و آرایشی ایرانی به ترتیب کشور‌های افغانستان، عراق و جمهوری آذربایجان هستند.

با این تصمیم وزارت صمت، بیشتر برند‌های معتبر دنیا در بازار لوازم آرایشی ایران جایی ندارند. درکنار این تحریم داخلی، تحریم‌های خارجی نیز راه ورود لوازم آرایشی خارجی را به کشور محدودتر کرده است؛ بنابراین عمده لوازمی که به نام برند‌های شناخته‌شده خارجی وارد کشور می‌شوند، تقلبی و قاچاق هستند؛ لوازمی که مصرف آنها می‌تواند باعث بروز انواع عوارض و بیماری‌های پوست و مو شوند. بررسی‌های آزمایشگاهی در ایران و چندین مطالعه نمونه‌برداری و آنالیز سازمان غذاودارو نشان داده سطح فلزات سنگین (سرب، کادمیوم، جیوه و آرسنیک) در انواع لوازم آرایشی فروخته‌شده در بازار ایران بالاتر از حد مجاز بوده است. عمده این محصولات خطرناک جزو کالا‌های غیرمجازو قاچاق هستند که خطر مصرف بسیار بالایی دارند، اما به وفور در بازار ایران توزیع می‌شوند؛ محصولاتی که عوارض حاد مانند واکنش‌های آلرژیک پوستی، التهاب و عفونت چشمی، سوختگی‌های شیمیایی و مسمومیت حاد با جیوه یا سایر مواد صنعتی رابه وجود آورده و عوارض مزمن موادی مانند جیوه و سرب، اختلالات خطرناکی مانند نارسایی مزمن کلیه و اختلالات عصبی-رفتاری دراز مدت را ایجاد کرده‌اند حتی اثرات هورمونی، ناباروری و سرطان نیز بر اثر مصرف این لوازم غیرمجاز گزارش شده است.

بروز انواع حساسیت و آلرژی‌های پوستی مانند خارش، قرمزی، التهاب، کهیر و اگزما از جمله شایع‌ترین عوارض پوستی ناشی از مصرف لوازم آرایشی تقلبی است. آکنه و جوش‌های چرکی، تاول، تیرگی دائمی پوست و حتی سوختگی ناشی از مواد شیمیایی و فلزات سنگین موجود در لوازم آرایشی تقلبی نیز بخش دیگری ازاین عوارض است. استفاده از این لوازم مانند خط چشم، ریمل ولنز‌های رنگی نیزعامل مهم سوزش، خارش، عفونت‌های چشمی وحتی آسیب به قرنیه هستند. عوارض این لوازم به پوست و مو و ظاهر بدن محدود نمی‌شود و مسمومیت ناشی از فلزات سنگین موجود در این لوازم مانند سرب، جیوه و آرسنیک، عامل مهم بیماری‌های کلیه و کبد هستند.